De zegen van smetvrees

Column

Ik ben behept met smetvrees. En voor het eerst in mijn leven zou ik willen dat veel meer mensen dat hebben.

Tot nu toe is het mij gelukt de supermarkt te mijden maar tot aan gisteren ging dat niet meer. Ik staarde in een lege koelkast en wist dat ik op expeditie moest. Een angstige. Een licht misselijkmakend gevoel kroop in mijn buik maar vooral in mijn hoofd. Deuren, handgrepen, grepen van winkelwagentjes maar ook de vochtige pakken melk in het koelschap keken mij verlekkerd aan. “Kom maar bij ons” …..”wij zijn met miljarden kleine vriendjes”….”vooral die met een kroontje op is geliefd op dit moment”.

Schichtig beweeg ik mij op straat. “Doe maar je bekende route langs het station” hoor ik mijzelf hardop zeggen. “Het is de kortste”. De deuren van een aangekomen trein zie ik vanuit mijn ooghoek opengaan en het volgepakte voorportaal stroomt leeg het perron op. In het aansluitende park zie ik kinderen met elkaar spelen en ravotten. Ouders kijken, zittend op de groene bankjes, vertederd naar hun kroost. Een groepje mannen leunen op hun fiets roken een sigaret. Ik hoor ze praten en lachen.

Mijn telefoon gaat over in mijn zak maar ik heb mij voorgenomen om deze niet aan te raken tot ik thuis mijn handen minimaal 1 minuut uitvoerig heb gewassen.

De supermarkt is druk en de gangpaden vol. Ik zie 2 vrouwen op nog geen 50 cm van elkaar praten. “ja bizarre tijd , best wel eng, maar zo erg joh, Floris moest van zijn vakantie uit Italië terugkomen terwijl hij nog maar 3 dagen weg was …..”

Gisteravond heb ik voor het eerst in mijn leven met 4 man tegelijkertijd in een videogesprek gezeten. Hoe het ging met iedereen? En vooral natuurlijk hoe het ging met Joost. Joost werkt in het ziekenhuis. Hij begon direct te huilen. Zijn eerste Corona patiënt was overleden. Wij huilden mee.

Hoe kan het toch dat mensen een oproep van zo’n grote importantie naast zich neer leggen? De Britse neurowetenschapper Tali Sharot publiceerde in 2018 in haar boek “Dingen gedaan krijgen” waarom het zo moeilijk is mensen te beïnvloeden. Mensen zijn niet zo geïnteresseerd in de waarheid maar zien liever hun eigen opinie bevestigd. Wie denkt dat het niet zo’n vaart loopt en het alleen maar “een nieuw griepje is” ziet alleen maar datgene wat die opinie bevestigd. Dat geeft een fijn gevoel. Conflicterende informatie geeft juist frictie. Onder de MRI-scan is te zien dat tijdens een discussie waar mensen het niet eens zijn met elkaar het hersengebied wat betrokken is bij het inlevingsvermogen op slot gaat. De conflicterende informatie komt als het ware gewoon niet meer binnen.

Tali Sharot is verbonden aan het Affective Brain Lab van het University College Londen en onderzoekt naar manieren waarmee gedragsveranderingen uitgelokt kunnen worden. Dat lukt niet met bevelen, dreigementen, waarschuwingen en andere negatief getinte boodschappen.

Zou het helpen om de vreselijke beelden uit de IC in Bergamo iedere avond te laten zien? Ik kom hierop omdat ik mij altijd heb afgevraagd of de weerzinwekkende plaatjes op een pakje sigaretten nu wel of geen invloed hebben op de keuze om te stoppen met roken. Bij roken krijgt niet iedereen longkanker. Niet iedereen krijgt Corona lijkt een parallel in dit denken. Wij zijn niet geïnteresseerd in beloning op de lange termijn maar willen liever direct voordeel ervaren van ons gedrag. 

Een van de lessen die Tali in haar boek beschrijft over gedragsbeïnvloeding is dat mensen zich graag conformeren aan de groep. En dat dan bij voorkeur uit eigen vrije wil. Wij willen liever geen uitzondering zijn. Daarmee kan het niet anders dat er meer schapen over de dam moeten komen die zich houden aan de sociale onthouding om erger te voorkomen.

Angst voor een lockdown; wordt een schaap!

Frank J. van Klink

Publicaties

Pin It on Pinterest